Thu nhập của người Việt định cư Mỹ vào khoảng 20.000 – 40.000 USD một năm. Với người Việt Nam con số đó có thể là lớn song chỉ ở dưới mức trung bình so với người Mỹ. Như chúng ta đã biết, đa số người Việt nhập cư vào Mỹ sau năm 1975 thuộc rất nhiều thành phần khác nhau. Một số lớn người Việt qua Mỹ sau đó theo diện bảo lãnh thân nhân. Hầu hết họ đều đã không còn trẻ.

Việc phải trải qua cuộc sống mới tại nơi xứ lạ quê người, tiếp thu văn hóa và đặc biệt là ngôn ngữ hết sức khó khăn. Họ phải bắt đầu bằng những công việc lao động chân tay đơn giản với đồng lương tối thiểu ở Mỹ (trung bình 6 đến 8 đôla một giờ) trong các xưởng sản xuất, nhà hàng…. Đồng tiền mà họ kiếm được không hề dễ dàng đó đều phải bỏ ra để trang trải các chi phí đắt đỏ ở Mỹ, đặc biệt là ngôi nhà.

Sự khác biệt khi định cư ở Mỹ

Sự khác biệt cơ bản giữa cuộc sống định cư Mỹ và tại Việt Nam là ở giá trị đồng tiền kiếm ra. Vẫn cùng một công việc phụ bếp hay làm móng tay, một người tại Mỹ có thể lái xe hơi, ở một ngôi nhà đẹp có khoảng sân vườn rộng và garage để xe, sắm một chiếc tivi màn hình lớn…. Còn người ở Việt Nam chỉ đủ sống và mua được một chiếc xe máy. Với thu nhập như vậy người đó không thể so sánh với người bản xứ nhưng nếu đem số tiền đó về Việt Nam thì người đó bỗng trở thành phú hộ giàu có.

Sự khác biệt cơ bản giữa cuộc sống định cư Mỹ và tại Việt Nam là ở giá trị đồng tiền kiếm ra.

Còn một sự khác biệt lớn giữa xã hội Mỹ và Việt Nam đó là vai trò của chính phủ trong cuộc sống của người dân. Tại Mỹ khi bạn thuộc tầng lớp low income (thu nhập thấp dưới tiêu chuẩn sống), bạn sẽ được chính phủ cung cấp food stamp (một chiếc thẻ như thẻ tín dụng để bạn mua thức ăn mỗi tháng với hạn mức tiền ấn định trước), cash aid (hỗ trợ tiền mặt), cash aid for unemployee (tiền thất nghiệp), tax refund (hoàn trả thuế – có khi nhiều hơn nhiều lần số tiền bạn đã đóng thuế) SSI for disability (tiền cho người mất khả năng làm việc, cho người già..). Ngoài ra còn có medicaid (bảo hiểm y tế) giúp bạn được chăm sóc sức khỏe một cách tốt nhất. Mộng mị về cố hương

Từ trước đến giờ, tôi chỉ đọc và nghe nói nhiều về cuộc sống sung túc của người Việt ở Mỹ. Đến đây, tôi mới hiểu ra những điều nhỏ nhặt khác của bà con Việt kiều mỗi lần họ về thăm quê không như mình nghĩ. Họ đầy tâm trạng. Giàu nghèo thì nơi nào chẳng có. Ở đây, không ít người phải dành dụm, tằn tiện từng đồng chi tiêu nhiều năm trời mới có được một chuyến trở về nguồn cội, viếng mộ ông bà tổ tiên, thăm bà con ruột thịt.

Long Nguyễn là người anh ruột thịt của tôi, thuộc lớp người định cư Mỹ tương đối sớm, hiện sống tại Dallas, bang Texas. Trò chuyện với tôi vào những ngày cuối năm, giọng anh trầm hẳn khi nhắc lại không khí những ngày cận Tết ở quê nhà. “Nhiều người sống ở Việt Nam hay ở Mỹ thường đứng trên quan điểm vật chất là tiền bạc để đánh giá cuộc sống bên nào tốt hơn. Họ quên rằng con người sống trong xã hội nào đi nữa thì ngoài tiền bạc còn có những giá trị tinh thần mà nếu thiếu đi thì cuộc sống sẽ mất hết ý nghĩa và buồn chán, cho dù ta có rất nhiều tiền” – anh chiêm nghiệm.

Long Nguyễn cho biết những ngày đầu đặt chân đến Mỹ, nhiều người đi làm trong các hãng, 1 giờ được 6-8 USD. Làm từ 6 giờ đến 22-23 giờ nhưng họ cảm thấy cuộc sống cũng vui vẻ vì nhìn thấy những đứa con của mình được học hành ở một đất nước tiến bộ với một tương lai xán lạn đầy hứa hẹn. Phần lớn trong số họ không ai đặt nặng vấn đề qua Mỹ để tìm cơ hội cho chính mình mà chủ yếu là vì tương lai của lớp trẻ. Vì thế, họ cảm thấy thanh thản và tự giải đáp rằng trong cuộc sống, cái gì cũng có cái giá của nó. Vấn đề khi đã chọn thì phải chấp nhận để mà vui sống.

Thực ra, hầu hết những người Việt đang nhập cư Mỹ, nhất là thế hệ đầu tiên đến đây sau năm 1975, đều mang một tâm trạng cô đơn. Càng về già, nỗi cô đơn ấy càng lớn. Đến tuổi này, người ta nhận ra rõ hơn về nguồn cội, về những mất mát riêng tư khi phải rời xa đất Tổ.

Thực ra, hầu hết những người Việt đang nhập cư Mỹ, nhất là thế hệ đầu tiên đến đây sau năm 1975, đều mang một tâm trạng cô đơn.

Đến California, tôi gặp nhiều người Việt sống tại đây. Họ thường gặp gỡ nhau để sẻ chia vui buồn, chuyện trò, bù khú về những kỷ niệm ở quê nhà, bù lấp vào những khoảng trống ở tâm hồn mình trong những năm tháng cuối đời nơi đất khách. Lớp trẻ dường như không mặn mòi, vì không cùng tiếng nói chung với thế hệ của người cao tuổi. Từ đó, nỗi cô đơn của họ càng trở nên dữ dội.

Anh Phan Thanh Kha, bạn tôi, tâm sự: “Đa số người Việt nhập cư sang Mỹ sau năm 1975 thuộc rất nhiều thành phần khác nhau. Phần lớn người Việt sau đó được bảo lãnh theo diện thân nhân, hầu hết họ không còn trẻ nữa. Việc phải trải qua cuộc sống mới nơi xứ lạ quê người, sự khác biệt về văn hóa, đặc biệt là ngôn ngữ, hết sức khó khăn. Hầu như tất cả phải bắt đầu từ những công việc lao động tay chân đơn giản với đồng lương tối thiểu. Đồng tiền kiếm được không vào đâu so với chi phí đắt đỏ ở Mỹ. Cái trở ngại lớn nhất là tiếng Anh. Không có tiếng Anh thì đi đâu, làm gì cũng vướng vấp, riết rồi đâm ra hoảng loạn. Nhiều đêm có người còn mộng mị mong về lại cố hương”.

Sau câu chuyện ấy, tôi cứ ngần ngại không dám hỏi thêm gì. Định bụng ngày mai khi đến Houston thăm bạn, nhà thơ Nguyễn Hàn Chung, tôi sẽ tiếp tục câu chuyện này.

Trống vắng, cô đơn

Vượt gần 500 km đi thăm một người bạn thơ để ngủ với nhau một đêm rồi sáng mai quay trở về Dallas, quả là điều không dễ dàng. Đêm đó, tôi cứ phân vân, không biết mình có đủ sức vượt qua chặng đường xa xôi này không.

“Chú đã đến đây rồi mà không gắng một tí nữa đi thăm bạn, khi về Việt Nam sẽ ân hận đó”. Nếu không có lời khuyên ấy của Hải Nguyễn, đứa cháu ruột, thì chưa chắc tôi đã vượt qua cái tuyết lạnh cuối năm giá buốt để đến Houston.

Việc phải trải qua cuộc sống mới nơi xứ lạ quê người, sự khác biệt về văn hóa, đặc biệt là ngôn ngữ, hết sức khó khăn.

Thật bất ngờ, chưa đầy một ngày đường, chỉ vỏn vẹn 6 giờ trên chiếc Mercedes của Sony Nguyễn, đứa cháu cùng đi, chúng tôi đã đến nhà Nguyễn Hàn Chung. Ngồi trên xe, tôi suy ngẫm nhiều, nghĩ mà buồn cho đường sá, giao thông ở Việt Nam mình. So sánh như thế thì khập khiễng quá nhưng làm sao khỏi ngạc nhiên với cơ sở hạ tầng tuyệt vời của đất nước văn minh này. Nào là cầu vượt mấy tầng, nào là freeway rộng ít nhất 10 làn đường. Xe cộ chạy có thứ tự, đúng luật dù không thấy viên cảnh sát nào suốt cả chặng đường dài tôi đến Houston thăm bạn.

Gặp nhau, tay bắt mặt mừng, chúng tôi suốt đêm chuyện trò, từ chuyện văn nghệ, thơ phú đến chuyện vui buồn xứ Quảng. Cuối cùng, câu chuyện người Việt ở Mỹ vẫn là đề tài mà tôi muốn nghe nhà thơ bạn mình tâm sự.

Định cư Mỹ, dù làm bất cứ công việc gì thì họ cũng phải cố gắng làm việc. Nếu không, họ sẽ rất vất vả trong việc trả chi phí sinh hoạt đắt đỏ, đặc biệt là tiền nhà. Chính phủ Mỹ chỉ hỗ trợ khi người dân gặp khó khăn thật sự. Cơ cấu xã hội Mỹ và những “chiếc bẫy” tín dụng từ ngân hàng buộc người ta phải làm việc để có được một cuộc sống tốt. Làm việc, kiếm tiền, mua tài sản rồi lại phải làm việc, trả nợ… – một cái vòng tuần hoàn xoay chuyển. Áp lực cuộc sống buộc mọi người phải làm việc liên tục. Điều đó dẫn đến xã hội làm ra của cải vật chất nhiều hơn, giúp xã hội phát triển tốt hơn”.

Bên trong xứ sở ấy có một góc khuất, một lối nhỏ, rất nhỏ.Đó là nỗi buồn, là sự trống trải, thiếu thốn hơi ấm quê nhà của không ít đồng bào thân yêu của mình vì nhiều lý do mà họ phải rời xa Tổ quốc.

Lúc ở quê nhà, Chung vốn là người hay lý sự. Khi nói ra điều này, dường như anh muốn khẳng định dứt khoát với tôi như vậy. Chuyện anh vừa nói, tôi cũng đã biết, về thu nhập bình quân tạm gọi là ổn định của người Việt ở đây, chừng 25.000 – 45.000 USD/năm. Đây chỉ là thu nhập dưới mức trung bình. Dĩ nhiên, vẫn có người Việt vươn lên bằng khả năng thực, làm việc trong những chuyên ngành đặc biệt với mức thu nhập cao trên 100.000 USD/năm nhưng chỉ là thiểu số.

“Ở Mỹ mà nói một người giàu hay nghèo thì phải xem đó là so với cộng đồng Việt Nam hay so với Mỹ. Nếu so với nước Mỹ thì phần lớn cộng đồng Việt Nam tại Mỹ chỉ trung bình trở xuống. Còn nếu chỉ so trong cộng đồng thì cũng có người giàu, người  nghèo. Vấn đề giàu nghèo ở đâu cũng vậy thôi. Quan trọng là nỗi buồn, là sự trống vắng, cô đơn” – Chung bày tỏ. Tới đây thì tôi đã hiểu.

Suốt hơn một tháng trời, tôi đã đi qua nhiều vùng miền khác nhau trên đất Mỹ. Không chỉ với dân Việt mà còn với nhiều người, đây là một đất nước văn minh, tiến bộ bậc nhất, một “thiên đường”. Thế nhưng, bên trong xứ sở ấy có một góc khuất, một lối nhỏ, rất nhỏ.

Đó là nỗi buồn, là sự trống trải, thiếu thốn hơi ấm quê nhà của không ít đồng bào thân yêu của mình vì nhiều lý do mà họ phải rời xa Tổ quốc. Cái được cho con cái họ, cho một tương lai ở phía trước thì không ai chối cãi. Song, điều ấm ức, dằn vặt từng ngày về số phận, về sự hy sinh, mất mát không nhỏ ấy cũng từng phút giây vang lên nhỏ dần, nhỏ dần rồi lịm dần về một cõi xa xăm, về đất Tổ quê cha…

 

LEAVE A REPLY